Κυριακή 22 Ιουλίου 2012

Η σεισάχθεια



Πολύς λόγος έχει γίνει γύρω από τα χρέη της Ελλάδας έναντι των δανειστών. Μάλιστα σε κάποια στιγμή έξαρσης ο Πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ, Αλέξης Τσίπρας, παρομοιάζοντας την οικονομική κατάσταση των Ελλήνων με αυτή των Αθηναίων της εποχής του Σόλωνα, όπου οι φτωχοί αγρότες, καταχρεωμένοι έναντι των αρχόντων της ίδιας της πόλης τους αναγκάζονταν να βάλουν ενέχειρο ακόμη και το σώμα τους, που κατάντησε είδους εμπορεύσιμο, διακήρυξε την ανάγκη να γίνει σήμερα μία νέα Σεισάχθεια για να απαλλγούμε από το χρέος. Τότε ο κάθε δανειστής που λάβαινε ως υποθήκη το χωράφι του φτωχού Αθηναίου, για να γίνεται και επίσημα αυτή η υποθήκευση έβαζε σε αυτό έναν μεγάλο όγκο λίθου, που ονομάστηκε Όριο, ασήκωτου βάρους και όταν ξεπληρώνονταν το χρέος έσειε, αφαιρούσε τον ογκόλιθο και έπαυε το άγχθος. Εξ ου και η πράξη ονομάζονταν σεισάχθεια από το άγχθος και την απόσειση.


Τι είναι η Σεισάχθεια του Σόλωνα και πώς (ξανα)γίνεται;
Τα νομοθετικά μέτρα του Σόλωνα ήταν πολύ τολμηρά, αλλά και δραστικά. Βασίζονταν στην αρχή της δίκαιης ανισότητας και όχι της απόλυτης ισότητας, ενώ επιδίωκαν να αποτρέψουν την εμφύλια διαμάχη και τη διάλυση της πολιτικής κοινότητας της Αθήνας, διατηρώντας παράλληλα την κοινωνική διαστρωμάτωση και την προβολή αυτής της διαστρωμάτωσης στη νομή της εξουσίας.
Η σεισάχθεια εντασσόταν στα μέτρα επανόρθωσης που έλαβε ο Σόλων. Πιο συγκεκριμένα, καταργούνταν τα υφιστάμενα χρέη ιδιωτών προς ιδιώτες και προς το δημόσιο, καταργήθηκε ο δανεισμός με εγγύηση το "σώμα" (προσωπική ελευθερία) του δανειολήπτη και των μελών της οικογένειάς του, ενώ απελευθερώθηκαν και όσοι Αθηναίοι είχαν γίνει δούλοι λόγω χρεών στην ίδια την Αθήνα και επαναφέρθηκαν στην πόλη όσοι εν τω μεταξύ είχαν μεταπωληθεί στο εξωτερικό.

Είναι γνωστό ότι με τη "σεισάχθεια" ο Σόλων έδωσε τέλος στην εξάρτηση των φτωχών αγροτών στην Αττική. Εκείνο που δεν είναι γνωστό και παραμένει θέμα διαμάχης ανάμεσα στους ερευνητές είναι η διαδικασία που ακολούθησε προκειμένου να αποκαταστήσει όσους είχαν πέσει θύματα της αυθαιρεσίας των πλουσίων, ακριβώς γιατί δεν υπήρχαν γραπτές διατάξεις (αυτό άλλωστε λέει και ο Σόλων σε ένα από τα ποιήματά του). Το μέτρο άλλοτε συνδέεται με τους εκτημόρους, τους εξαρτημένους αγρότες που καλλιεργούσαν τη γη των προνομιούχων με τη συμφωνία να τους δίνουν το 1/6 της παραγωγής αντί ενοικίου, ενώ άλλοτε με όλους όσους είχαν δανειστεί και καλλιεργούσαν την γη των πλουσίων και ισχυρών με ενέχυρο την προσωπική τους ελευθερία.
Η σεισάχθεια δημιουργήθηκε όχι για να καταργήσει τη δουλεία, αλλά για να απελευθερώσει τους δούλους από χρέος. Οι μεταρρυθμίσεις του Σόλωνα άφηναν δύο εξαιρέσεις: ο κηδεμόνας άγαμης γυναίκας που είχε χάσει την παρθενία της είχε το δικαίωμα να την πουλήσει για δούλη, και ένας πολίτης μπορούσε να αφήσει έκθετο ένα ανεπιθύμητο νεογέννητο.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

επικοινωνιστε μαζι μας